ආදර සබඳතාවකදී ඔබේ සහකරු හෝ සහකාරිය හැම වෙලාවේම තමන්ට ඇත්තටම හැඟෙන දේ වචනවලින් කියන්නේ නෑ. ඇය හෝ ඔහු "මම හොඳින් ඉන්නවා" (I'm fine) කියලා කිව්වත් , ඔවුන්ගේ මුහුණේ ඉරියව්, කටහඬ සහ හැසිරීම ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් කතාවක් කියන වෙලාවල් ඕනේ තරම් තියෙනවා. සායනික මනෝවිද්‍යාවට අනුව, අපගේ දෛනික සන්නිවේදනයෙන් 70% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සිදුවන්නේ වචනවලින් තොරවයි. ඒකට කියන්නේ 'අවාචික සන්නිවේදනය' (Non-verbal communication) කියලා.
තම සහකරුගේ හෝ සහකාරියගේ මෙම අවාචික සංඥා හෙවත් ශරීර භාෂාව (Body Language) නිවැරදිව කියවීමට ඇති හැකියාව, අනවශ්‍ය ගැටුම් වළක්වා ගැනීමට සහ යුවළක් අතර චිත්තවේගීය සමීපතාවය (Emotional intimacy) වර්ධනය කිරීමට ප්‍රබලවම බලපානවා.
වචනවලින් නොකියන ඔවුන්ගේ සැබෑ සිතුවිලි තේරුම් ගැනීමට මනෝවිද්‍යාඥයින් භාවිතා කරන ප්‍රායෝගික රහස් කිහිපයක් Loveology Hub වෙතින් අද අපි කතා කරමු.
සහකරුගේ, සහකාරියගේ සිතුවිලි කියවීමේ මනෝවිද්‍යාත්මක රහස් (Secrets to Reading Your Partner)
ඔබේ සහකරුගේ සැබෑ මානසිකත්වය සහ සිතුවිලි තේරුම් ගැනීමට නම්, ඔබ ප්‍රධාන වශයෙන් පහත සඳහන් සාධක කෙරෙහි සංවේදීව අවධානය යොමු කළ යුතුයි.
1. මූලික හැසිරීම් රටාව හඳුනාගැනීම (Establish a Baseline)
ඔබේ සහකරුගේ ශරීර භාෂාව කියවීමට පෙර, ඔවුන් සාමාන්‍ය සහ සන්සුන් අවස්ථාවලදී හැසිරෙන ස්වාභාවික රටාව (Baseline) තේරුම් ගැනීම වැදගත්. ඔබේ සහකාරියට යම් ගැටලුවක් ඇද්දැයි හෝ ඇය යමක් සඟවනවාද යන්න නිවැරදිව හඳුනාගත හැක්කේ, ඇයගේ එම සාමාන්‍ය හැසිරීමෙන් ඇය හදිසියේ වෙනස් වූ විට පමණි. (උදා: සාමාන්‍යයෙන් කතාබහ කරන කෙනෙකු හදිසියේම නිහඬ වීම).
2. මුහුණේ ඉරියව් සහ ක්ෂුද්‍ර ප්‍රකාශන (Micro-expressions)
තත්පරයකින් කුඩා කොටසක් තුළ මුහුණේ ඇති වී නැති වී යන ඉරියව් ක්ෂුද්‍ර ප්‍රකාශන ලෙස හැඳින්වෙනවා. සහකරුගේ ව්‍යාජ සිනහවකදී බොහෝවිට චලනය වන්නේ තොල් පමණි. එහෙත් සැබෑ සිනහවකදී (Duchenne smile) දෑස් වටා ඇති මාංශ පේශීන්ද හැකිළී, දෑස්වලින්ද සිනහවක් ප්‍රකාශ වෙනවා. ඔවුනට ඔබගේ යම් ක්‍රියාවක් නිසා වේදනාවක් හෝ කෝපයක් ඇති වූ විට, ඔවුන් එය වචනයෙන් වසන් කළද මෙම ක්ෂුද්‍ර ප්‍රකාශන හරහා එය කියවිය හැකියි.
3. අක්ෂි සම්බන්ධතාවය (Eye Contact)
ගැටලුවක් ගැන සාකච්ඡා කරන විට සහකරු ඔබේ ඇස් මඟහරින්නේ නම්, එය බොහෝවිට කාංසාවක්, ලැජ්ජාවක් හෝ සත්‍යය වසන් කිරීමක් (Deception) විය හැකියි. එසේම, විද්‍යාත්මකව තහවුරු කර ඇති පරිදි, ඔබේ සහකරුට ඔබ කෙරෙහි දැඩි ආදරයක්, ලිංගික ආකර්ෂණයක් හෝ හැඟීමක් ඇති වූ විට ඔවුන්ගේ ඇසේ කණීනිකාව ස්වාභාවිකවම විශාල වේ (Pupil dilation).
4. ඉරියව් සහ ශරීරයේ පිහිටීම (Posture and Gestures)
ඔබ දෙදෙනා කතා කරන විට සහකරු දෑත් හෝ දෙපා බැඳගෙන සිටී නම් (Crossed arms/legs), එය බොහෝවිට ආරක්ෂිත හෝ සංවෘත මානසිකත්වයක් (Defensive/Closed off) පෙන්වයි. අනිත් අතට, කතා කරන විට සහකරුගේ ඉරියව් ස්වාභාවිකවම ඔබව අනුකරණය කරයි නම් (Mirroring), එය ඔබ දෙදෙනා අතර ඇති ගැඹුරු අවබෝධය සහ සමීප බව පෙන්වන ප්‍රබල ලක්ෂණයකි.
5. කටහඬේ ස්වරය සහ වේගය (Tone of Voice & Pace)
සබඳතාවකදී බොහෝවිට පවසන 'වචනවලට' වඩා එය පවසන 'ආකාරය' වැදගත් වේ. සහකරුගේ කතා කරන වේගය හදිසියේ වැඩි වීම කලබලකාරී බවක් පෙන්වන අතර, ගැඹුරු සුසුම් හෙළීම, කටහඬේ වෙව්ලීම සහ වචන පැටලීම හරහා ඔවුන්ගේ මානසික පීඩනය සහ අසරණභාවය ඉතා පහසුවෙන් කියවිය හැකියි.
වරදවා වටහා ගැනීම් වළක්වා ගන්නේ කෙසේද? (Avoiding Assumptions)
සහකරුගේ ශරීර භාෂාව කියවීමේදී අප අතින් සිදුවිය හැකි විශාලතම අත්වැරැද්ද නම්, තනි ඉරියව්වක් මත පදනම්ව ඉක්මන් නිගමනවලට (Jumping to conclusions) එළඹීමයි. මෙය වළක්වා ගැනීමට ප්‍රධාන ක්‍රම දෙකක් තියෙනවා:
- පරිසරය සහ සන්දර්භය සලකා බැලීම (Context matters):ඔබේ සහකාරිය ඔබ සමඟ කතා කරන විට දෑත් බැඳගෙන සිටින්නේ ඔබ සමඟ ඇති කෝපය නිසාම නොව, පරිසරයේ ඇති අධික ශීතල නිසා හෝ ඇයගේ නිද්‍රාශීලී බව නිසා විය හැකියි.
- සංඥා කිහිපයක් එකට කියවීම (Look for clusters): හුදෙකලා හැසිරීමක් පමණක් නොව, මුහුණේ ඉරියව්, කටහඬ සහ ශරීරයේ පිහිටීම යන සියල්ලම එකට ගළපා බැලීමෙන් (Clusters) වඩාත් නිවැරදි නිගමනයකට පැමිණිය හැකියි.
නොකියූ දේ වටහා නොගැනීම
මෑතකදී පවුල් උපදේශනය (Couples Counseling) සඳහා අප වෙත පැමිණි යුවළකගේ ප්‍රධාන ගැටලුව වුනේ සන්නිවේදනය බිඳ වැටීමයි. සැමියාගේ චෝදනාව වූයේ, තමා රැකියාව නිම වී පැමිණි පසු බිරිඳ තමා සමඟ කතා නොකරන බවත්, ඇය නිරන්තරයෙන්ම තමා සමඟ 'කෝපයෙන්' සිටින බවත්. ඇයගේ නිහඬතාවය සහ සංවෘත ශරීර භාෂාව ඔහු කියවා තිබුණේ තමාට දක්වන විරෝධයක් සහ කෝපයක් (Anger) ලෙසයි.
නමුත් උපදේශන සැසිවලදී අපට හෙළි වූයේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් කතාවක්. ඇය රැකියාවේ දැඩි පීඩනය හේතුවෙන් විශාල කාංසාවකින් (Anxiety) සහ මානසික වෙහෙසකින් (Burnout) පෙළෙමින් සිටියා. ඇයගේ ශරීරය ඉල්ලා සිටියේ කෝපය පිට කිරීමක් නොව, විවේකය සහ සැමියාගේ චිත්තවේගීය සහයෝගයයි. බිරිඳගේ ශරීර භාෂාවට නිවැරදිව සවන් දීමටත්, විනිශ්චය කිරීම වෙනුවට "ඔයා අද ගොඩක් මහන්සි වෙලා වගේ ඉන්නේ, අපි කතා කරමුද?" කියා විමසීමටත් සැමියාව යොමු කිරීම හරහා ඔවුන්ගේ සබඳතාවය ඉතා ඉක්මනින් යථා තත්ත්වයට පත්කරගන්න ඔවුන්ට පුලවන් වුනා.
සිහියෙන් යුතුව සවන් දීම (Mindful Listening & Empathy)
සහකරුගේ සිතුවිලි කියවීම යනු කිසිසේත්ම ඔවුන්ගේ වැරදි සෙවීමට හෝ ඔවුන්ව පාලනය කිරීමට කරන රහස් පරීක්ෂක කාර්යයක් (Playing detective) නෙමෙයි. එහි සැබෑ මනෝවිද්‍යාත්මක අරමුණු තමයි, ඔවුන් නොකියන වේදනාවන් නිහඬව හඳුනාගෙන, ඔවුන් කෙරෙහි වඩාත් සංවේදී වීමයි (Empathy).
ශරීර භාෂාව නිවැරදිව කියවීම ආදරණීය කලාවකි. සහකරු පවසන වචනවලට පමණක් නෙමෙයි, ඔවුන්ගේ දෑස්වලට සහ ඉරියව්වලට සිහියෙන් යුතුව (Mindfully) සවන් දීම පුරුදු කරන්න. එය ඔබගේ ආදර සබඳතාවයේ සමීප බව සහ විශ්වාසය තහවුරු කිරීමට ලැබෙන ප්‍රබලතම මනෝවිද්‍යාත්මක මෙවලමක් වනු ඇත.
Loveology Hub හි නවතම ලිපි, ඔබගේ WhatsApp අංකයටම ගෙන්වා ගන්න! මෙතැන ක්ලික් කරන්න (Click here to connect)
Mindful Intimacy. Healthier Relationships. Loveology Hub සමඟ සම්බන්ධ වන්න
- Website: www.loveologyhub.lk
- WhatsApp: +94 76 368 8050
- Email: loveologyhub@gmail.com
(මෙම ලිපිය අධ්‍යාපනික අරමුණු සඳහා පමණි. එය පුද්ගලික වෛද්‍ය හෝ මනෝවිද්‍යාත්මක ඇගයීමක් වෙනුවට භාවිත නොකළ යුතුය. යම් සබඳතා ගැටලුවක් හෝ මානසික සෞඛ්‍ය ගැටලුවක් පවතී නම් සුදුසුකම් ලත් පවුල් උපදේශකවරයෙකුගෙන් හෝ වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් උපදෙස් ලබාගන්න.)
References:
- Verywell Mind: How to Read People's Body Language
- Ekman, P. (2003). Emotions Revealed: Recognizing Faces and Feelings to Improve Communication and Emotional Life.
- The Gottman Institute: Nonverbal Communication in Relationships.
Photo credit: